|
Dinin
kurucusu Konfüçyüs (M.Ö. 551- 479) adındaki bir
filozoftur. Şantung eyaletinde doğmuş ve orada ölmüştür.
O zamandan beri eyalet Çinlilerce kutsal sayılır.
Konfüçyüs 'ün hayatında başarılı bir öğretmenlik dönemi
vardır. O'nun en önemli özelliklerinden biri kendine
aşırı güvenidir. Bütün hayatı boyunca insanları, iyiye,
doğruya ve Şerefli bir yaşamaya yönelten, inandığı
prensipleri yaymak için kitap yazan Konfüçyüs, daha çok
akla hitap metodunu kullanmış, mistik bir tavır
takınarak metafiziğin her türünü reddetmiştir. Konfüçyüs
hiçbir zaman Lao-Tseu gibi (Taoizm 'in kurucusu), gibi
ilahi bir kuvvetin elçisi olduğunu iddia etmemiştir.
Dini konular üzerinde fazla konuşmamasına rağmen çoğu
zaman O, kutsallaştırılmıştır.
Konfüçyanizm 'de insanın evlenmeden veya bir erkek evlat
bırakmadan ölmesi büyük günah sayılır. Çünkü erkek
evladın, ata ruhlarına ibadeti devam ettireceğine
inanılır. Ata ruhları her aile için özel koruyuculuk
görevini yerine getirir.
Konfüçyanizm Vu-Ti (M.Ö. 140-87) zamanından 1912 yılına
kadar devletin resmi dini kabul edilmiştir. Bir bakıma
Konfüçyanizm, geleneksel Çin Şinizmi'nin kaideleşmesi
Şeklidir.
Kutsal Metinleri
Konfüçyanizm 'in mukaddes kitapları, Konfüçyüs 'ün
öğrencileri tarafından büyük bir dikkatle toplanmıştır.
Bu metinler Konfüçyüs 'e isnat olunan (Ta-Hio, Tehoung-Young)
ve (Loun-You) iki kitaptan meydana gelmiştir ve 1-
Klasikler, 2- Kitaplar diye iki kısma ayrılır.
Konfüçyüs bütün eski Çin metinlerini (sosyal, dini,
ahlaki gelenek, görenek) gözden geçirmek suretiyle
atalar kültürüne dayalı Çin medeniyetini ortaya koymak
istemiştir. Konfüçyanizm 'in en önemli dini metinleri
olan beş klasik Şu kitaplardan meydana gelmektedir:
-Değişiklikler Kitabı,
-Tarih Kitabı,
-Şiirler Kitabı,
-Törenler Kitabı,
-ilkbahar ve Sonbahar Vekayinameleri.
Sung
Hanedanı tarafından (XI. Yüzyıl) bir araya getiren diğer
dört kutsal metin de Şunlardır:
-Konfüçyüs 'ün Konuşmaları,
-Mansiyus 'un Sözleri,
-Ortayol Doktrini,
-Büyük Bilgi.
Kutsal metinler üzerine Çin bilginlerince yazılan
tefsirlerin en meşhuru Tehou-Hi 'nin eseridir.
Devlet ve Halk Dini
Olarak Konfüçyanizm ve İbadetleri
Konfüçyanizm 'de ayrı bir rahipler sınıfı olmadığı için
ayinler genellikle devletin yetkili memurlarınca
yönetilir. Dünyanın üstün idarecisi Gök tanrı için
yapılan törenleri hemen ekseriyetle imparator yönetir.
Her yıl 22 aralık gece yarısından sonra başlayan bu
törenler adaklar, içkiler, yiyecekler ve müzikli alaylar
Şeklinde icra edilir. Pekin 'in güneyindeki dünyanın en
büyük mihrabı sayılan üç teraslı beyaz mihrabın
çevresinde yapılır.
inançlarına göre yer yüzüne ibadet daha aşağı dereceden
bir tabiat kuvvetine tapınma Şeklidir. Yukarıda işaret
edilen yukarıda işaret edilenin dışında, her yıl yapılan
güneş ve ay ibadeti ile ilgili ayinler de yine devlet
görevlilerince yürütülür.(Son yıllarda bu anlayış yavaş
yavaş terk edilmektedir)
Halk ibadetinde en yaygın olan anlayış atalara
ibadettir. Konfüçyüs 'ten önce de çok yaygın olan bu
ibadet, O'ndan sonra da devam etmektedir; çünkü bu dinin
ölmüş ata ruhlarının ev veya mezarın etrafında
dolaştıklarına inanırlar. Bu bakımdan evin sakinleri
belli zamanlarda, ölüleri için kutsal birliği sağlamak
üzere yiyecek hazırlamayı bir görev bilir. Konfüçyanizm
'de önemli bir yer tuttuğu için ruhları rahatsız etmeden
son derece sakınılır
Öğreti ve Özdeyişleri
Öğretileri en büyük ilgiyi Çin 'de Han Hanedanı'ndan
görmüştür.”Büyük Bilgi” ve “Ortayol Doktrini” adlı
kitapların yayınlanması bu zamanda gerçekleşmiştir.
O'nun öğretileri ilgili esasların yer aldığı “Konfüçyüs
'ten Seçmeler Kitabı”, öğrencilerinin-inanlarının-
gayretiyle derlenmiştir. Seçme Konfüçyüs Özdeyişlerinden
bazıları Şöyledir.
-Oğuldan istenen babaya, memurdan istenen hükümdara,
kardeşten istenen ağabeye, arkadaştan istenen de
kendisine verilmelidir.
-Temkinli olanlar pot kırmaz
-Kendimize yapılmasını istemediğimizi başkasına
yapmamalıyız.
-insanlar prensiplerine hakim olabilir. Prensipler
insanlara hakim olamaz.
-Düşünmeden öğrenmek,boşuna zaman harcamaktır.
-Bilgi desteğinden yoksun bir fikir,tehlikelidir.
-Sizden üst durumda olan birinin beğenmediğiniz
halleriyle sizden alt durumda olan birine davranmayın.
Ahlak Anlayışları
Konfüçyanizm, bir dinden çok ahlaki sistem olarak
algılanmıştır. O, ahlaki prensiplerinde cemiyet ve
milletin ıslahı ile mutluluğu sağlamayı hedef almıştır.
O bir yandan toplumu saadete ulaştıracak prensipler
koymuş, diğer yandan da Çin 'in eski dini tasavvurlarını
canlandırmaktan geri kalmamıştır. Hiçbir zaman “öbür
dünya”nın varlığını inkar etmemiştir.
Konfüçyüs, topluma daimi olarak hata işlemekten uzak
kalmalarını hatırlatmış,işlenen bir suçun cezasının
mutlaka bu dünyada görüleceğine onları inandırmaya
çalışmıştır. O her fırsatta çevresindekilere
birbirlerinden özür dilemelerini telkin etmiş, insanın
her zaman hatadan muaf olamayacağına dikkat çekmiştir.
Konfüçyanizm'in ahlaki prensiplerini,Büyük Bilgi adlı
eserinde görmek mümkündür. Bu kitabında Konfüçyüs barışı
sağlama yolunun bizzat insanın kendi benliğinde oluşması
gerektiğine dikkat çekerek ancak kendisiyle barışık olan
insanın ev halkını çevresini ve nihayet milletini
yönlendirebileceğini belirtmiştir. O'na göre 5 fazilet
vardır:
-iyilik yapmak
-Güvenilir bir Şahsiyet olmak
-Dürüst davranmak
-Terbiyeli olmak
-Tedbirli davranmak
Başarını her zaman faziletin varlığı anlamına
gelmeyeceğini söyleyen Konfüçyüs ancak iyilikte ısrar
etmek suretiyle hikmet ve faziletin bir anlam
taşıyacağını açıklamıştır.
Konfüçyüs 'e göre ahlaki telkinlerin meyve verebilmesi
için Şu ana temeller üzerine oturması Şarttır.
-Kültür
-Sözünde durma
-İş idaresi
-Üste karşı dürüst davranma
Ahlaki olgunluğun temel öğelerini teşkil eden insanı
ilişkileri Konfüçyüs beş maddede toplamıştır. Bunlar ;
-Amir - memur ilişkisi
-Arkadaş - dost ilişkisi
-Karı - koca ilişkisi
-Ana-babanın çocuklarıyla ilişkisi
-Kardeşler arası ilişkiler.
Sosyal hayatın bütün yönlerini içine alan bu beş esas,
bütün diğer ahlaki istemlerinde vazgeçemeyeceği
prensiplerin başında gelmektedir. Konfüçyüs 'e göre
hayırseverlik ve adalet ahlaki olgunluğu tamamlayan iki
önemli erdemdir. Toplumda bazı görevler sırf ahlaki
oldukları için yapılmak zorundadır. Menfaatler adaletin
gerçekleşmesini önleyen en büyük faktörlerdir. Bunun
için insanları bu duygudan uzaklaştırmak gerekir.
Günümüzde Konfüçyanizm
Günümüzde Konfüçyüsyanizm Çin, Çin Hindi (Tayland,
Tayvan, Vietnam ), Kore, Japonya,Hindistan 'da taraftar
kitlesine sahip olmakla beraber Avrupa ve Amerika 'da da
Konfüçyüs Dini mensupları bulunur. Doğu dinlerinin
birbirleriyle iç içe geçmesi taraftar sayısı hakkında
net bilgi almayı güçleştirmekle birlikte, bazı din
araştırmacılarınca bu sayının 350.000.000 'un üzerinde
olduğu ifade edilmektedir. Konfüçyanizm nitelik olarak
din -ahlak öğretisi özelliklerinden dolayı farklı bir
dine inanan biri tarafından da kabul edilebilir
olduğundan özellikle batı ülkelerinde yayılmaya devam
etmektedir.
dunyadinleri.com
|
